| Alp Disiplini |
|
İnsanlık tarihi kadar eski bir spor dalı olan kayak,insan oğlunun doğayla yapmiş olduğu yaşam savaşı sonunucu ortaya çikmiştir.Tarih öncesi çağlarda insanların kişin karda batmamak amacıyla,ayaklarına bağlamiş oldukları çeşitli şekillerdeki ağaç parçaları kayağın en ilkel şeklini temsil etmektedir. Kayak konunusunda ilk tarihi bilgiye Yunan tarihçisi Heredot ‘un gayrı resmi hikayelerinde raslanmiştir.552 yılında Teophanes,700 yılında Pelvius Dianos ve 800 yılında İngiltere kralı Alfred tarafından yazılmiş olan belgelerde “ski” kelimesine raslanmaktadır. Kayak sporu bugünkü konunumuna ulaşıncaya kadar çeşitli aşamalardan geçmiştir. Bu aşamalar sonucunda, kayata iki temel branştan oluşmuştur. Bu branşlar; Alp ve Kuzey Disiplinidir. ALP stili adını bu branşın geliştiği Avrupa’nın Alp Dağalar'ından (özellikle Avusturya, İsviçre ve Fransa’daki) almıştır.Özellikle Avusturya Matthias Zdarsky gibi dik yamaçlardan ve çok karlı tepelerde kayak yapan usta kayakçıları ile dünyaya meydan okumuştur. Bu kişiler yarıştıkları zaman tek sopa kulanmışlardır bu onların güçlü ve yetenekli olduklarının ispatıdır.
Malzemeler
40000 yıllık geçmişe sahip olan kayak, bugüne degin çok büyük değişiklikler geçirmiştir. Bu deşiklikler özellikle İkinci Dünya Savaşı sonrasında olmuştur. Her sezon yeni model bir malzemeyle karşılaşmak, kayakcılarda şaşkınlık degil ilgi odağı oluşturmaktadır. Çünkü bilgi çağı dedigimiz günümüzde teknolojik gelişmeler kayak malzemelerine de hemen yansıtılmaktadır. Kayak üretimi yapan firmalar kayakçılara en az enerji ve en az kuvveti harcayarak kayak yapabilme olanagı sağlayan malzeme üretebilmek için birbirleriyle yarış halindedirler. Kayak malzemelerinin birbirini bütünleyen iki önemli işlevi vardır.Bunlardan birincisi amaca uygun alımı saglamak ikincisi ise tehlikeli durunlar (düşme,çarpma vb.) ve bunun sonucunda oluşabilecek sakatlıkları olabildigince azaltmaktır. Basın TV. de gördügümüz yarişmacılarin kulladıgı malzemeler bizi yanıltabilir. Çünkü o malzemeler ,yarişma türüne (slalom,iniş vb.) ve karın yapısına göre (ıslak,buz,toz vb.) değişiklik gösterelerinin yani sıra ,profosyoneller için üretilmişlerdir. Yine kayakların ayrı bir özelligi de boyları ile ilgilidir. Kayakların boyu uzadıkça, dengeyi saglamak kolaylaşir, fakat dönüşler zorlaşir. Çünkü, uzun kayagin kar uzerindeki basıncı (cm’ye düşen agırlık) az, kısa kayagın fazlasıdır. Malzemelerimizin sevyemize uygun olması büyük önem taşımaktadır. Bu nedenle satıcıya fiziksel özelliklerimizi dogru bildirmemiz, alacagımız malzemenin niteliklerine uygun olmasını saglayacaktır.
KAYAKLARIN YAPISI
Kayaklar,boyları 200 cm’yi bulan veya aşan 70 ila 90 mm eninde çeşitli maddelerle mukavemet kazandırılmış önü yukarı dogru kalkık,kenarları çelik döşenmiş ve altı kar üzerinde en az sürtünme yapabilen püruzsüz polietilen vb. kaygan maddeler içeren malzemelerdir. Kayakçıların amacına göre çeşitli özelliklerde kayaklar geliştirilmiştir. Uzun kayaklar derin karda az batıgı için daha az iş yaparlar, (kar yüzeyi ezme işi)dolayısıyla daha hızlı giderler. Yavaş kayanlar hızlı kayanlara nazaran daha kolay dönüle bilen kayakları tercih etmelidirler.Bu kayaklar yumuşak kısa ve daha hafif olanlardır. Ayrıca en önemli etken kayagın ortasının genişligi önüne ve arkasına nazaran daha dar olmasıdır. Sertlik,kayagın belli bir ölçüde esneyebilmesi için gerken kuvvet mikyarıdır. Dolayısıyla yumuşak bir kayagı 5 cm esnetebilmemiz için gereken kuvvetten cok daha fazlası sert kayak için gereklidir. Yarişçi kayakları kar durumu ve yarışma türü dikkate alınarak üretilmektedir. Bunlar yapı olarak degil de geometrik olarak farklılık gösterirler. Side Cud:Kayakta uc ve arka kısım en geniş bölgedir. Arkada ki en geniş yerler uçtaki en geniş yer arasındaki farka Sıde Cud denilmektedir. Kayagı duvara yasladıgımız zaman ortada bir boşluk kalır. Bu boşluk ne kadar fazla ise dönüşte o oranla kolay yapılır.
Kullanılacak kayak bireyin fiziksel ve teknik özelliklerine uygun olmak zorundadır. Kayak alırken çeşitli yöntemler kullanılmaktadır. Genelde kullanılan iki yöntem aşagıda verilmiştir. Kayak ayakkabıları en önemli malzemedir. Ayagımıza uygun olmayan ayakkabı,bu spordan nefret etmemize,sakatlanmamıza ve ekonomik olarak da güç durumda kalmamıza neden olabilir. Bu olumsuzluklarla karşılaşmamak için rahat ve amaca uygun ayakkabı almak gerekir. Kayak ayakkabısının işleveri şunlardır:Egim ararı, Ayakabının içe veya dişa basmasını saglayan ayarlar, Esneyen bölüm ayakkabının stabılligini saglar,İçeri kar girmemesi için yapilmiş olan kısım,Dogol deri astarı ve bacagı kavrayan kısım, Kayma ve yürüme sırasında egimi saglayan ayarlarıdır. Bağlamalar güvenlik ve estetik açısından önemlidir.Baglamalarda diger malzemeler gibi sevyemize uygun olmalıdır.Bağlamaların kayma esnasında hiçbir etkisi yoktur.Ancak kayakla ayakkabının birbirini tutmasını saglar.kayak ve baglama arasında uyumsuzluk ve boşluk olmamalıdır, Baglama ile ayakkabı arasındaki 2 mm’lik bir boşluk dizlerde 2-3 cm’lik hareketin boşa gitmesine neden olur. Ayrıca kenar hakimiyeti azaldıgı içinde yönlendirme zorlaşir. Stoper kayagın atması sırasında açılan ve kayagın kendisine yada başkasına zarar vermemesi için kara saplanarak kayagı durduran sistemdir.batonlar diger mazemeler gibi fiziksel özelliklere göre seçilmelidir. Tutum yeri rahatsız etmeyen,kemeri yumuşak, hafif ve dayanıklı olmalıdır.
Mont-Anorak: Kayacakların korunması için özel kumaştan üretilmiştir. Bu kumaşlar genellikle su geçirmeyen türdendir. |